Silnik Diesla nie wymaga układu zapłonowego wymaganego w silnikach benzynowych. W silnikach Diesla występuje silne sprężanie powietrza dolotowego, któremu towarzyszy znaczny wzrost temperatury. Paliwo wtryskiwane jest do sprężonego i ogrzanego powietrza, co powoduje jego samozapłon.
W zależności od konfiguracji układ zapłonowy danego pojazdu może być statyczny - bez rozdzielacza zapłonu zaciski cewki zapłonowej są bezpośrednio połączone z przewodami wysokiego napięcia świec zapłonowych. W układzie zapłonowym bezrozdzielaczowym uzwojenie wtórne cewki zapłonowej wytwarza prąd o wysokim napięciu niezbędny do wystąpienia wyładowania iskrowego. Napięcie to jest dostarczane z cewek do świec zapłonowych poprzez rozdzielacz za pomocą przewodów wysokiego napięcia.
Wszystkie silniki z układem wtrysku paliwa wyposażone są w układ zapłonowy sterowany przez tę samą jednostkę elektroniczną, co układ wtrysku paliwa.
Jednostka sterująca elektroniczna posiada wielopinowe złącze wtykowe, które umożliwia jej zasilanie podzespołów układu wtryskowego i zapłonowego, a także odbieranie informacji z elementów tych układów (zobacz ilustracje 1.0 i 1.0a).
1.0 Sygnały wejściowe do elektronicznej jednostki sterującej układami wtryskowymi i zapłonowymi
1 - jednostka sterująca układem wtrysku i zapłonu
2 - czujnik ciśnienia płynu hydraulicznego
3 - bateria
4 - czujnik ciśnienia czynnika chłodniczego (jeśli podano)
5 - złącze diagnostyczne
6 - czujnik położenia pedału przyspieszenia
7 - czujnik położenia wału korbowego
8 - czujnik spalania stukowego
9 - czujnik prędkościomierza
10 - czujnik ciśnienia powietrza w kolektorze dolotowym
11 - potencjometr położenia przepustnicy
12 - Jednostka sterująca automatyczną skrzynią biegów (w zależności od konfiguracji)
13 - czujnik temperatury płynu chłodzącego
14 - czujnik temperatury powietrza dolotowego
15 - sonda lambda (czujnik tlenu)
16 - sonda lambda (czujnik tlenu)
17 - Czujnik prędkości wału wejściowego
18 - immobilizer
19 - Przekaźnik jednostki sterującej silnika
1.0a Siłowniki układów wtryskowych i zapłonowych
1 - jednostka sterująca układem wtrysku i zapłonu
2 - czujnik ciśnienia czynnika chłodniczego
3 - złącze diagnostyczne
4 - sonda lambda (czujnik tlenu)
5 - sonda lambda (czujnik tlenu)
6 - Przekaźnik jednostki sterującej silnika
7 - immobilizer
8 - pompa paliwa
9 - grzałka przepustnicy
10 - wtryskiwacze paliwa
11 - komputer pokładowy
12 - silnik krokowy regulatora obrotów biegu jałowego
13 - blok cewek zapłonowych
14 - Zawór elektromagnetyczny upustu emisji par
15 - Kontrolka stanu silnika
16 - obrotomierz
17 - przekaźnik turbosprężarki (jeśli podano)
Cewki zapłonowe mają postać bloku styków zamontowanego na głowicy cylindra.
Pamięć jednostki sterującej układem wtrysku i zapłonu zawiera dane parametryczne ustalone podczas badań laboratoryjnych i drogowych silnika. Jednostka sterująca wydaje polecenie cewkom zapłonowym, wysyłając odpowiednie impulsy z czujnika położenia wału korbowego, który odczytuje liczbę obrotów wału korbowego. Dodatkowo jednostka sterująca otrzymuje informacje z czujników temperatury płynu chłodzącego i temperatury powietrza dolotowego, a także z potencjometru położenia przepustnicy.
Potencjometr przepustnicy informuje elektroniczną jednostkę sterującą o położeniu przepustnicy, która może zamknąć kanał dolotowy, otworzyć go częściowo lub całkowicie. Na podstawie otrzymanych informacji jednostka sterująca elektronicznie ustala tryb przyspieszania i zwiększania prędkości, hamowania lub wymuszonego biegu jałowego.
Elektroniczna jednostka sterująca oblicza kąt wyprzedzenia zapłonu, ustala czas ładowania cewki zapłonowej w zależności od prędkości obrotowej silnika, ustala napięcie akumulatora oraz napięcie na obu uzwojeniach cewki.
Uwaga! Prawdopodobieństwo uszkodzenia drogich elementów układu podczas samodzielnej naprawy i regulacji jest bardzo wysokie, dlatego zalecamy powierzenie wszelkich prac związanych z układem zapłonowym wyspecjalizowanemu warsztatowi.
Aby uniknąć porażenia prądem o wysokim napięciu podczas wykonywania prac, należy przestrzegać następujących zasad:
- a) osobom z rozrusznikiem serca nie wolno pracować przy elektronicznych układach zapłonowych;
- b) Nie dotykaj ani nie odłączaj przewodów zapłonowych i nie uruchamiaj silnika rozrusznikiem, gdy silnik pracuje;
- c) prace przy układzie dozwolone są wyłącznie przy wyłączonym silniku i wyłączonym zapłonie;
- d) podłączanie i odłączanie przyrządów kontrolnych i pomiarowych dozwolone jest wyłącznie przy wyłączonym silniku i wyłączonym zapłonie;
- d) niedopuszczalne jest podłączanie lampek kontrolnych do zacisków cewki zapłonowej;
- e) Nie uruchamiaj silnika za pomocą rozrusznika, dopóki nie zostaną zamontowane wszystkie elementy układu zapłonowego;
- g) Nie należy wykonywać pomiarów przy pracującym silniku lub przy silniku kręconym rozrusznikiem, jeżeli wymaga to podłączenia jednego z przewodów do "masy" (-);
- c) Nie wolno podłączać przewodów wysokiego napięcia do uziemienia (-).
Wadliwe elementy układu zapłonowego mogą być przyczyną nieprawidłowego działania silnika.
Jeżeli silnik pracuje nieprawidłowo, przyczyną może być uszkodzony czujnik położenia wału korbowego, cewka zapłonowa lub jednostka sterująca.
Jeżeli silnik w ogóle nie pracuje, ale podstawowe funkcje układu zapłonowego działają prawidłowo, przyczyną awarii silnika może być nieprawidłowe działanie automatycznej regulacji kąta wyprzedzenia zapłonu. Tylko warsztat może zidentyfikować i usunąć taką awarię, gdyż w tym przypadku niezbędne są przyrządy kontrolno-pomiarowe, za pomocą których sporządza się odpowiedni schemat, pozwalający na szybkie wykrycie błędu w ustawieniach.
Ogólnie rzecz biorąc, układ zapłonowy zaprojektowano z myślą o długiej żywotności i nie wymaga konserwacji. Jedyną konieczną czynnością jest regularna wymiana świec zapłonowych.